Chi phí sống và thị trường nhà ở đang căng

Ăn uống rẻ, thuế thấp, nhưng tiền nhà đã tăng rất nhanh. Đó là thay đổi lớn nhất trong một thập niên.

Nhà ở là khoản lớn nhất

Giá thuê và giá mua đều tăng mạnh trong mười năm qua, nhanh hơn nhiều so với thu nhập.

Nguyên nhân là dân số tăng, số người nước ngoài tới làm việc tăng và đất thì không có thêm.

Chênh lệch theo khu

Khu trung tâm và ven biển đắt hơn nhiều so với các làng phía nam và phía tây.

Chênh lệch có thể tới vài lần cho cùng diện tích, và đó là biến số lớn nhất trong ngân sách của một hộ.

Xây dựng khắp nơi

Việc xây dựng diễn ra dày đặc, và cần cẩu là hình ảnh quen thuộc trên đường chân trời.

Điều này tạo việc làm nhưng cũng gây tiếng ồn, bụi và tranh cãi về việc phá nhà cũ để xây căn hộ mới.

Tiền điện

Giá điện được trợ giá nên thấp hơn nhiều nước châu Âu, nhưng điều hoà chạy nhiều tháng vẫn làm hoá đơn mùa hè cao.

Bình nước nóng năng lượng mặt trời và tấm pin trên mái là hai cách phổ biến để giảm khoản này.

Nước

Nước không rẻ vì phần lớn tới từ khử mặn, và giá tính theo bậc thang.

Tưới vườn và hồ bơi là hai thứ đẩy hoá đơn lên nhanh nhất, nên nhiều nhà dùng nước giếng cho việc đó.

Ăn uống

Rau củ theo mùa và đồ ăn đường phố rẻ, còn hàng nhập khẩu và nhà hàng ở khu du lịch thì đắt hơn.

Vì phần lớn thực phẩm phải nhập, giá siêu thị nhạy với chi phí vận chuyển và tỉ giá.

Đi lại

Xe buýt miễn phí cho người cư trú, nên chi phí đi lại có thể gần như bằng không nếu không dùng xe riêng.

Nhưng vì mạng xe buýt không phủ hết nhu cầu, phần lớn hộ vẫn có ít nhất một xe với chi phí bảo hiểm và nhiên liệu đi kèm.

Bảo hiểm và các khoản cố định

Bảo hiểm xe bắt buộc, còn bảo hiểm nhà và bảo hiểm y tế tư nhân tuỳ tình huống.

Phí chung cư, đăng kiểm xe và phí ngân hàng đều nhỏ nhưng cộng lại không nhỏ.

Với người mua nhà còn có thuế chuyển nhượng, phí công chứng và phí môi giới, những khoản chỉ trả một lần nhưng khá lớn.

Y tế và giáo dục

Y tế công có chất lượng tốt và chi phí thấp cho người đóng an sinh.

Trường công miễn phí, còn trường quốc tế có học phí cao và đó thường là khoản lớn với gia đình nước ngoài.

Thuế

Thuế thu nhập cá nhân theo bậc với mức khởi điểm miễn thuế, và thuế doanh nghiệp có cơ chế hoàn cho cổ đông nước ngoài.

Chính cơ chế thuế này là một trong những lý do nhiều công ty quốc tế đặt pháp nhân ở đây, và nó cũng là chủ đề bị chất vấn ở cấp châu Âu.

Thu nhập và mức sống

Mức lương trung bình thấp hơn Tây Âu nhưng thuế cũng thấp hơn, nên chênh lệch thu nhập thực nhận nhỏ hơn con số gộp gợi ý.

Vấn đề nằm ở chỗ tiền nhà đã tăng nhanh hơn lương, và đó là nguồn áp lực chính với người trẻ muốn ra ở riêng.

Cách giảm chi phí

Ở xa khu trung tâm, dùng xe buýt miễn phí, lắp tấm pin mặt trời và mua rau ở chợ là bốn cách rõ rệt nhất.

Với người làm việc từ xa, chọn một làng phía nam hoặc đảo thứ hai có thể giảm tiền nhà đi rất nhiều.

Giá theo mùa

Ở một số khu du lịch, giá thuê ngắn hạn vào mùa hè cao hơn nhiều so với thuê dài hạn.

Điều đó khiến chủ nhà ưu tiên cho khách du lịch thuê, và nó làm giảm nguồn cung cho người sống ở đây quanh năm.

Đây là vấn đề chung của nhiều điểm đến du lịch, và các biện pháp điều tiết đang được bàn.

Áp lực lên nguồn cung nhà

Với đất không thể mở rộng, cách duy nhất tăng nguồn cung là xây cao hơn hoặc lấn ra vùng chưa xây.

Cả hai đều gây tranh cãi, và đó là lý do chính sách nhà ở luôn nằm trong nhóm chủ đề chính trị nóng nhất.

So sánh thực tế

Chi phí sống nhìn chung thấp hơn Bắc và Tây Âu nhưng khoảng cách đã thu hẹp nhanh.

Với người tính chuyển tới, điều cần xem là tỉ lệ tiền nhà trên thu nhập chứ không phải con số tuyệt đối, vì chính khoản đó đã thay đổi nhiều nhất.

Hỏi đáp