Những chiếc thuyền gỗ sơn đỏ vàng xanh với một con mắt vẽ ở mũi. Chúng là biểu tượng, và chúng vẫn đi biển thật.
Con mắt ở mũi thuyền
Mỗi thuyền truyền thống đều có một con mắt vẽ ở hai bên mũi.
Tập tục này có gốc rất cổ, được cho là bắt nguồn từ thời Phoenicia, và ý nghĩa là để thuyền nhìn thấy đường và tránh nguy hiểm.
Màu sơn có quy tắc
Cách phối màu không tuỳ tiện mà theo truyền thống của từng làng chài và từng gia đình.
Người trong nghề nhìn màu sơn là biết thuyền thuộc bến nào, giống như một hệ thống nhận dạng.
Hai kiểu thuyền
Có kiểu thuyền chở khách qua vịnh với đuôi cao và kiểu thuyền cá lớn hơn dùng ra khơi.
Cả hai đều đóng bằng gỗ theo phương pháp truyền thống, và số xưởng còn biết làm chúng đang giảm nhanh.
Làng chài
Có vài bến cá với hàng chục thuyền neo sát nhau, và chúng là những nơi giữ được nhịp sống cũ rõ nhất.
Chợ cá cuối tuần ở một trong các bến này là sự kiện mà cả người dân lẫn khách đều tới.
Mùa cá ngừ và cá kiếm
Cá ngừ và cá kiếm di cư qua vùng biển này theo mùa, và đó là những đợt quan trọng nhất trong năm.
Cá lampuki xuất hiện vào cuối hè đầu thu và là loài gắn với ẩm thực địa phương hơn cả.
Bè nổi bắt cá
Ngư dân thả các bè lá cọ nổi trên biển để cá tụ vào bóng râm bên dưới rồi quây lưới.
Đây là kỹ thuật rất cổ, đơn giản và vẫn hiệu quả, và vị trí đặt bè được truyền trong gia đình như tài sản.
Ngư cụ truyền thống
Ngoài lưới rê và câu, còn dùng bẫy đáy và câu vàng thả nhiều lưỡi dọc một sợi dây dài.
Mỗi loại ngư cụ tương ứng với một nhóm loài và một mùa, nên ngư dân đổi ngư cụ vài lần trong năm.
Kiến thức về chỗ nào có cá vào lúc nào là tài sản quan trọng nhất của một ngư dân, và nó được truyền trong gia đình chứ không viết ra.
Nuôi vỗ béo cá ngừ
Có ngành nuôi vỗ béo cá ngừ trong lồng ngoài khơi để xuất khẩu sang thị trường xa.
Nó mang lại doanh thu lớn nhưng cũng gây tranh cãi về tác động môi trường, và vị trí lồng đã được dời xa bờ hơn sau các phản ánh.
Chợ cá
Cá được bán tại chợ đầu mối vào sáng sớm và tại các bến nhỏ ngay khi thuyền cập.
Mua tại bến cho cá tươi nhất, nhưng phải tới đúng giờ và phải biết thuyền nào về hôm đó.
Nghề đang thu hẹp
Số ngư dân toàn thời gian giảm đều, vì thu nhập bấp bênh và người trẻ chọn ngành khác.
Nhiều gia đình chuyển sang chở khách du lịch bằng chính chiếc thuyền cũ, và đó là cách giữ được cả thuyền lẫn nghề đi biển.
Xưởng đóng thuyền gỗ
Số xưởng còn biết đóng thuyền gỗ theo lối truyền thống chỉ còn đếm trên đầu ngón tay.
Nghề này đòi nhiều năm học và thị trường thì nhỏ, nên nó nằm trong nhóm nghề có nguy cơ mất hẳn trong một thế hệ.
Cá lampuki và mùa của nó
Loài cá gắn với ẩm thực địa phương nhất xuất hiện vào cuối hè đầu thu, đúng vào mùa dùng bè nổi.
Cả một món bánh mặn truyền thống được làm từ loài cá này, và nó chỉ có trong vài tuần mỗi năm.
Khi mùa tới, chợ và nhà hàng đồng loạt chuyển sang bán món đó, và đó là một trong những dấu hiệu mùa rõ nhất trong năm.
Quy định đánh bắt
Nghề cá chịu hạn ngạch và quy định mùa theo khung chung của khối.
Với ngư dân nhỏ, việc tuân thủ đòi giấy tờ và thiết bị theo dõi, và đó là gánh nặng hành chính đáng kể trên một thuyền hai người.
Lễ hội biển
Có các cuộc đua thuyền truyền thống tổ chức trong vịnh vào các dịp lễ lớn.
Chúng gắn với từng thị trấn ven cảng, và sự cạnh tranh giữa các đội có lịch sử dài hơn nhiều so với một cuộc đua thể thao thông thường.
Thuyền như di sản
Có nỗ lực ghi nhận thuyền truyền thống như di sản văn hoá và hỗ trợ việc bảo tồn, phục chế.
Vấn đề là một chiếc thuyền chỉ sống được khi nó còn được dùng, nên giữ nghề mới là cách giữ thuyền, chứ không phải đưa nó vào bảo tàng.
Hỏi đáp
Con mắt ở mũi thuyền nghĩa là gì?
Tập tục rất cổ, để thuyền nhìn thấy đường và tránh nguy hiểm.
Màu sơn có ý nghĩa không?
Có, cách phối màu theo truyền thống từng làng chài và từng gia đình.
Mua cá tươi ở đâu?
Tại bến ngay khi thuyền cập, hoặc ở chợ đầu mối sáng sớm.
Nghề cá còn phát triển không?
Đang thu hẹp; nhiều gia đình chuyển sang chở khách du lịch bằng thuyền cũ.
